Letoon – Letoum (Bohsullu, Bozoluk)

Kaş – Fethiye karayolunda, Kaş’a 50 km uzaklıkta, Kınık yakınından ayrılan 4 km.lik bir yol bizi Bozoluk Köyü’ndeki Letoon harabelerine götürür.

Letoon, Tanrı Apollon ve Artemis’in annesi Leto adına kurulmuş bir şehirdir. Tanrılar tanrısı Zeus, Titanlardan Kios ile Phoibe’nin, güzel saçlı kızı Leto’ya gönlünü kaptırır. Diğer sevdikleri gibi Leto’ya sahip olur ve Leto hamile kalır. Çapkın Zeus’un kıskanç karısı Tanrıça Hera Leto’yu adım adım takip ettirerek onun Zeus’tan olacak çocuklarını da doğurmasına mani olmaya çalışır. Nihayet Leto Anadolu’daki Lykia’ya kaçar ve Hera’dan kurtulur. Çocukları Artemis ve Apollon’u Delos Adası’nda doğurduğu söylenirse de bir efsanaye göre Apollon’u Patara’da doğurduğu kabul edilmektedir. Apollon kültü Yunanistan’da yayılınca birçok yerler tanrıya beşik olma şerefini elde etmek için efsaneler üretmişlerdir. Delos da işte böyle bir efsane ile ilgilidir. Güneş Tanrısı Apollon’un ışık ülkesi olan Lykialı olmasından tabii ne olabilir. Üstelik onun bir ismi de Lykialıdır.

Artemis Anadolu’nun ana tanrıçası Kybele’nin bir devamı olup onun bu çağlardaki ismidir. Efes’te bereketi simgeleyen Artemis heykeli bunu açıkça ispatlamaktadır. Bu tanrıların annesi Leto’nun da Anadolulu olduğu ve Kybele ile bütünleştiği kabul edilir.

Leto adına kurulan Letoon kenti Lykia’nın kutsal merkezidir. 1962 yılında Prof. Dr. H. Metzger tarafından başlanıp, daha sonra Christian Le Roy tarafından yürütülen kazılar ile şehir gün ışığına çıkarılmaya çalışılmış, buluntular şehrin tarihinin M.Ö. VIII. yüzyıla kadar gittiğini göstermiştir.

Letoon’un dikkati çeken en önemli kalıntıları muhakkak ki burada bulunan üç tane tapınaktır. Bunlardan batı kısmında, en başta bulunan Leto’ya ait tapınak M.Ö. IV – V. yüzyılın sonuna doğru Kral Arbinas’ın girişimi ile inşa edilmiştir. Bugün yıkıları görülen tapınak ise sözünü ettiğimiz tapınak üzerine M.Ö. 150 yıllarında İon düzeninde, 6×11 sütunlu olarak yapılmıştır. Bu tapınağın yanında, ortada yer alan tapınak ise M.Ö. IV. yüzyıla ait olup Artemis’e aittir.

Doğuda Dor düzeninde yapılmış olan üçüncü tapınak Apollon’a aittir. Hellenistik dönemden kalan ve bugün oldukça harap durumdaki tapınağın sellasında bulunan bir mozaikte Artemis’in ok ve sadağı ile Apollon’un liri tasvir edilmiştir. Ayrıca tapınak yakınında Grekçe, Aramca ve Lykia dilinde olmak üzere üç dilde yazılmış bir metni içeren çok önemli bir yazıt bulunmuştur. Lykia ve Karia Satrabı Pixodaros’un bir kararnamesi olan ve M.Ö. 358’e tarihlenen bu yazıt, Lykia dilinin çözülmesi açısından çok önemli olup bugün Fethiye Müzesi’ndedir.

Letoon M.S. VII. yüzyıla kadar yaşantısını sürdürmüş, daha sonra terkedilmiştir.

Bu sayfanın hazırlanmasında İlhan AKŞİT’in “Işık Ülkesi LYKİA” kitabından yararlanılmıştır.

Yazar: Mehmet

Bir Cevap Yazın